Geçen sefer bir söz vermiştik: otelin dışında geçirilen bir gün sizi ikna etmediyse, ikinci bir gün olacak. İşte o gün.
Sabah, yedi buçuk. Otel Antalyası hâlâ uyuyor — ve şehirden çıkmak için en iyi zaman bu. Şehir kat kat uyanır: önce sahildeki temizlikçiler, sonra ilk dolmuşlar, sonra — siz çoktan şehir dışındayken — kahvaltı kuyruğu. D350 otoyoluna, Korkuteli yönüne çıkıyoruz ve arkamızda kalan deniz, otel penceresinden asla görünmeyen bir şeye dönüşüyor: dağlara.
Sapağa kadar yaklaşık otuz kilometre. Güllük-Termessos Milli Parkı tabelasının olduğu kavşakta otoyol dümdüz devam ederken biz sola, ormana dönüyoruz. Turist akışı tam burada fiziksel olarak biter: otobüsler öteye gitmez.
Parkın giriş kapısından otoparka kadar sekiz buçuk kilometre virajlı yol: dar bir asfalt şerit, çamlar, solda uçurum, sağda kayalık. Arabayla bu sadece bir yoldur. İki tekerlekte ise başlı başına bir keyif: serin hava, klima yerine çam kokusu ve her virajın ardında aşağıda vadi manzarası.
Yavaş gidiyoruz. Virajlı yol aceleyi affetmez; frenler ve lastikler yola çıkmadan önce kontrol edilir — ilk virajda değil. Sise ya da yağmura yakalanırsanız daha da yavaşlayın: asfalttaki ıslak çam iğneleri buz kadar kaygandır.
Bir de makine hakkında dürüstçe — çünkü biz masal değil, gerçek anlatırız. Scooter’larımız 50 cc: bu yolu çıkar ama kendi temposunda. Tek kişi rahatça tırmanır; yolcuyla çıkış yavaş olur — ya sabır ve sakin bir ruh hali getirin, ya da herkes kendi scooter’ıyla çıksın. İnişte ise elli cc fazlasıyla yeter.
Otopark, sonra yayan: kalıntılara bir patika çıkıyor, yirmi-otuz dakikalık tırmanış. Ve işte oradasınız — bin metreden yüksekte, iki bin beş yüz yıllık bir şehirde.
MÖ 333’te bu duvarların önüne Büyük İskender geldi — yarı Asya’yı geçen o İskender. Termessoslu Pisidyalılar ona yukarıdan, dağdan baktılar. İskender kuşatmayı zaman ve asker israfı saydı, şehri kendi haline bıraktı ve yoluna devam etti. Yenilmez komutan Termessos’un etrafından dolaştı — ve bu, bölgede hiç alınmamış tek şehir olarak kaldı.
Agorada dururken nedenini anlıyorsunuz. Bu şehrin sura ihtiyacı yoktu — surun işini dağın kendisi görüyordu.
Termessos’un tacı, kayalığın kenarındaki tiyatrosudur. Dört bin seyirci bir zamanlar buradan sahneye değil, sahnenin içinden bakardı — dağ silsilesine ve denize inen vadiye. Rotanın devamında: gymnasium, tapınaklar, iki bin yıldır yağmur toplayan sarnıçlar ve nekropol — yamaca saçılmış lahitler, sanki şehir onları toplamak için hâlâ acele etmiyor.
Ve burada asıl olan taşlar değil. Sessizlik. Termessos hiçbir otel rehberinin programında yok; buraya kırk kişilik otobüsler gelmez ve hafta sonu bile tiyatroda tek başınıza kalabilirsiniz. Bunu, Roma akustiğinin üç tur grubunun megafonuyla yarıştığı Aspendos’la kıyaslayın.
Tırmanış dahil her şeye yaklaşık üç saat ayırın — üstelik acele etmeden.
Şimdi kapıda değil, yola çıkmadan önce kontrol edilecek şeyler.
Yabancılar için giriş, resmi DÖSİM tablosuna göre 3 avro — kurdan lira olarak ya da kartla ödenir; MüzeKart ile ücretsiz. Ayrıca milli park girişinde araç için küçük bir ücret alınır, lira olarak nakit. Yazın ören yeri 08:00–19:00 açık; kışın daha erken, saat 17:00–17:30 gibi kapanır — yani sonbahar-kış sezonunda «öğleden sonra» değil, sabah yola çıkın.
Şehrin kendisine toplu taşıma yok: Korkuteli dolmuşu sizi otoyol sapağında indirir, sonrası yokuş yukarı beş-dokuz kilometre yürüyüş. Termessos’un İskender zamanında neyse hâlâ o olmasının sebebi tam da bu: oraya ulaşmayı bilmek gerekir.
Su ve yiyecek yanınızda olsun. Yukarıda hiçbir şey satılmıyor: ne su, ne çay, ne magnet. Bu arada bu, bir yerin alabileceği en güzel iltifat.
İnişte virajlı yol, çıkıştan daha kolay gelir — ama insanlar tam inişte gevşer, tam inişte hata yapar. Hızınızı tutun, manzaranın tadını ceplerde durarak çıkarın, seyir halinde değil.
Akşama yine şehirdesiniz. Elleriniz çam kokuyor, telefonunuzda uçurumun üstünde bir tiyatro var ve kafanızda onlarca misafirimizden duyduğumuz cümle dönüyor: «Buranın otele kırk dakika olduğunu neden kimse söylemedi?»
Kimse söylemedi, çünkü böyle yerler otel programına girmez. Yazık — oysa kapıdan çıkmaya değen şey tam olarak bunlar.
Geçen seferki tartışmamızda söylemiştik: Türkiye otel değil — otelin arazisinin bittiği yerde başlayan her şeydir. Termessos, en güçlü argümanımız. İskender’e boyun eğmeyen şehir, otobüs turizmine de hâlâ boyun eğmiyor. Oraya götürülmüyorsunuz — kendiniz gidiyorsunuz.
Plakalı scooter, dolu depo, dakika bazlı ücret, 7/24 destek — gerisi size kalmış. Güllük sapağını tabeladan bulursunuz. Kaçırmazsınız: otobüslerin dönmediği tek sapak orası.
